روز موسوم به عشق نزد ايرانيان

ایران باستان، نه چون رومیان از سه قرن پس از میلاد، که از بیست قرن پیش از میلاد، روزی موسوم به روز عشق بوده است. در تقویم جدید ایرانی دقیقا مصادف است با ۲۹ بهمن، یعنی تنها ۳ روز پس از روز والنتاین فرنگی. این روز «سپندارمذگان» یا «اسفندارمذگان» نام داشته است.

سپندارمذگان جشن زمین و گرامی داشت عشق است که هر دو در کنار هم معنا پیدا می‌‌کردند. در این روز  زنانبه شوهران خود با محبت هدیه می‌‌دادند. مردان نیز زنان و دختران را بر تخت شاهی نشانده، به آنها هدیه داده و از آنها اطاعت می‌‌کردند.

ملت ایران از جمله ملت هایی است که زندگی اش با جشن و شادمانی پیوند فراوانی داشته است، به مناسبت های گوناگون جشن می‌‌گرفتند و با سرور و شادمانی روزگار می‌‌گذرانده اند. این جشن ها نشان دهنده فرهنگ، نحوه زندگی، خلق و خوی، فلسفه حیات و کلاً جهان‌بینی ایرانیان باستان است.

روز والنتین (روز عشاق و یا روز عشق ورزی) عیدی در روز ۱۴ فوریه( روز 25 بهمن) و در برخی فرهنگ‌ها روز ابراز عشق است.

این ابراز عشق معمولاً با فرستادن کارت والنتین یا خرید هدایایی مانند گل سرخ انجام می‌شود. سابقهٔ تاریخی روز والنتین به جشنی که به افتخار قدیس والنتین در کلیساهای کاتولیک برگزار می‌شد، باز می‌گردد.

تاریخچه کامل و دقیق ولنتین در دست نیست و آنچه از پیشینه این روز می‌دانیم با افسانه درآمیخته‌است. امروزه کلیسای کاتولیک به این نتیجه رسیده‌است که حداقل سه قدیس به نام والنتین وجود داشته‌اند که همگی به شهادت رسیده‌اند، به همین دلیل چندین افسانه سعی در بازگوئی تاریخچه این آئین دارند.

روایت‌های مشهور

در سده سوم میلادی که مطابق می‌شود با اوایل شاهنشاهی ساسانی در ایران، در روم باستان فرمانروایی بوده‌است بنام کلاودیوس دوم (Claudius II). کلودیوس عقیده داشت مردان مجرد نسبت به آنانی که همسر و فرزند دارند سربازان جنگجوتر و بهتری هستند. از این رو ازدواج را برای سربازان امپراتوری روم قدغن می‌کند. کلاودیوس به قدری بی‌رحم وفرمانش به اندازه‌ای قاطع بود که هیچ کس جرات کمک به ازدواج سربازان را نداشت. (شایان ذکر است که در آن هنگام هنوز امپراتوری روم، به آیین مسیحیت نگرویده بود و این امر تقریباً ۴۰ سال پس از دوران کلاودیوس دوم یعنی در دوران کنستانتین اول، موسوم به کنستانتین کبیر صورت گرفت). اما کشیشی به نام والنتین (والنتیوس)، مخفیانه عقد سربازان رومی را با دختران محبوبشان جاری می‌کرد. هنگامی که کلاودیوس این امر را دریافت، والنتین را دستگیر و زندانی کرد. کلاودیوس به منظور منصرف ساختن والنتین از باور خویش، به زندان و به استقبال وی شتافت و او را مورد محبت فراوان قرار داد. این در حالی بود که والنتین نیز به گونه‌ای متقابل کوشید تا کلاودیوس را به آیین مسیحیت فراخواند؛ امری که موجبات خشم امپراتور روم را فراهم ساخت و حکم به اعدام وی داد. هنگامی که والنتین در زندان به سر می‌برد، یکی از زندانبانان دختری نابینا داشت که به زندان می‌آمد به تفصیل با وَلِنتَین سخن می‌گفت و درست پیش از آن که والنتین به اعدام محکوم گردد، برای آن دختر نابینا کارتی فرستاد که بر روی آن نگاشته بود: ««از طرف والنتین ِ تو» (From Your Valentine)» امضاء کرده‌است، اصطلاحی که تا به امروز مورد استفاده قرار گرفته و به وفور بر روی کارتهای والنتین مشاهده می‌شود.

افسانه دیگر حاکی از آن است که هنگامی که والنتین را به زندان افکندند، مردم برای وی یادداشت‌هایی کوچک که در لفافه پیچانده بودند و در شکافهای دیواره سلول وی جاسازی می‌کردند می‌فرستادند و او آنها را یافت و در حق آنان نیایش کرد. به دیگر سخن، بنیاد تاریخی کارت والنتین همین امر است. کشیش والنتیوس در ۱۴ فوریه ۲۷۰ میلادی (در برخی روایات ۲۶۹ و مطابق با برخی روایات دیگر ۲۷۳ بعد از میلاد) اعدام شد. بنابراین او را به عنوان فدایی و شهید راه عشق می‌دانند و از آن زمان والنتین تبدیل به نمادی برای عشق شده‌است و بدین روست که در کشورهای جهان، به ویژه کشورهای اروپایی و امریکای شمالی، مراسم روز والنتین همه ساله در ۱۴ فوریه برگزار می‌گردد.

شهرهای منتسب به والنتین قدیس

بر اساس باورهای کنونی، بقایای والنتین قدیس که در قرن ۱۹ میلادی در قبرستانی باستانی در ایتالیا کشف شد هم‌اکنون در سه شهر رم، دوبلین و گلاسگو نگهداری می‌شود. بخشی از این بقایا پس از انتقال به یک تابوت طلایی توسط پاپ گرِگوری شانزدهم به کلیسای کاتولیک وایت فرایر در دوبلین پایتخت جمهوری ایرلند اهدا شد. بخش دیگری از این بقایا که گفته می‌شود شامل استخوانهای والنتین قدیس هم هست توسط یک خانواده متمول فرانسوی در قرن ۱۹ به کلیسای فرانسیس مقدس در شهر گلاسگو در اسکاتلند منتقل شد [۱]. خارج از حلقه‌های مذهبی از مردم عادی کمتر کسی از وجوداین بقایا در شهر اطلاع داشت تا اینکه در سال ۱۹۹۹ تصمیم به انتقال این بقایا به کلیسای دیگری به نام The Blessed John Duns Scotus گرفته شد. این اقدام توجه گستردهٔ رسانه‌ها و به طبع آن عموم مردم را به دنبال داشت به‌طوری که شهر گلاسگو به خاطر میزبانی والنتاین قدیس «شهر عشاق» لقب گرفت و از سال ۲۰۰۲ این شهر در روز والنتین میزبان فستیوالی به نام «فستیوال عشق»  می‌باشد.

رسوم والنتین

در کشورهای اروپایی و امریکائی دادن شکلات به عنوان هدیه روز والنتین از شهرت خاصی برخوردار است. تزئین شکلات و پختن انواع ان نیز از اداب این روز به شمار می‌رود. از نظر علمی هم ثابت شده‌است که خوردن شکلات دارك یا همان سیاه میزان عشق را در انسان بالا می‌برد البته نه مصرف بی‌رویه آن.

در دیگر فرهنگ‌ها

برخی بر آنند که والنتین فراتر از سنتی غربی است که پیش از این در بسیاری کشورهای جهان موجود بوده‌است. در کشور چین، روزی مشابه والنتین موجود است که تحت عنوان «شب هفت‌ها» نامیده می‌شود. برابر با افسانه‌ای چینی، پسر گاوچران و دختر بافنده، در هفتمین روز هفتمین ماه از تقویم قمری در آسمان با یکدیگر ملاقات کردند. آخرین «شب ِ هفتها» در ۳۰ اوت ۲۰۰۶ بود. روایتی دیگر از این روز با اندکی تفاوت نسبت به چین، در ژاپن نیز موجود است که از آن به عنوان «تاناباتا» یاد می‌گردد و برابر با هفتم ژوئیه تقویم خورشیدی‌ست. در کشور مصر، روز عشق دیگری موجود است که برابر با ۴ نوامبر هر سال است. در کره جنوبی، در ۱۱ دسامبر هرسال، روزی تحت عنوان «روز پـِپـِرو» موجود است که در آن زوج‌های جوان هدایایی به یکدیگر تقدیم می‌کنند.

 مطالب مشروح و روايت هايي در باره والنتين

تاریخچه ۱:

تاریخچـه روز والنتاین - و الهـه قدیــس این روز خاص - در پرده ای از ابهـام فرورفتـه است. تنـها همین قـــدر میدانیـم که ماه فوریــه از گذشته های دور ماه مهرورزی و تحقق عشــق بوده است. همچنیـن میدانیم که روز سنت والنتاین بقایائی مشترک از آئین رایج در میان مسیحیان و رومیان باستان است.

به راستی سنت والنتاین چه کسی بود و چه اتفاقاتی برایش افتاده که روز خاصی را در تاریخ به خود اختصاص داده است؟

امروزه کلیسای کاتولیک از سه قدیس یاد میکند که همگی والنتاین نام دارند و هر سه نفر آنها شهید عشـــق و محبت هستند.

یکی از افسانه ها حاکی از آن است که والنتاین که در قرن سـوم میلادی و در روم باستان زندگی میکرده است. هنگامیکــه امپراتـور کلادیــوس دوم به این نتیجـه میرســد که سربازان مجرد در مقایسـه با سربازان متاهــــل با کفایت تـرو قدرتمندتـر هستنـد٬ ازدواج مردان جـــوان را غیـر قانونـــی اعلام میکنـد تا بدیــن ترتیـب بر تعـــداد سربازانش افزوده شود. والنتاین که این حکـم را بسیـار ناعادلانه میداند از فرمان کلادیـوس سرپیچــی میکنــد و مردان و زنان جوان را در خفـــا به عقـد یکدیگر در می آورد. هنگامیکـه کلادیـوس از این عـمل  والنتــاین آگاه می شود و وی را به مرگ محکوم میکند.

 عده ای دیگر می گویند که علت کشته شدن والنتـاین تلاش وی برای فراری دادن آن عده از مسیحیانی بود که در زندانهای روم اسیر بودند و به شدت مورد آزار و اذیت و شکنجــه قرار میگرفتند.

بر اساس یکی دیگر از افسانه ها والنتاین خودش اولین هدیه والنتاین را برای معشوقـش می فرستـد. میگویـند هنگامیکه والنتاین در بند بوده دلداده دخـتر جوانـی میشود که بنا به روایتی دختر زندانبـان آن زندان بـوده است. پیش از مرگش نامه ای برای آن دخـتر نوشتته و در پایان چنیـن امضاء میکند والنتاین تو و این عبارتـی است که امروزه نیز در پایان برخی نامه ها به چشـم میخورد.

همانطـور که گفتـه شد اگر چه حقیقت وجـودی والنتایـن همچنان در پرده ای از ابهام فرو رفته است در تمامی افسانـه ها شاهد هستیـم که والنتایـن پیکـره و در حقیقت نمــادی از همدلـــی دلســــــــوزی و از همـه مهمـتر عشــــــــــق است بنابرایـن تعجبــی ندارد کـه تا سـده میانـه یعنی همان قرون وسطی٬ والنتاین یکی از محبوبترین و معروفترین قدیس ها در انگلستان و فرانسه بود.

تاریخچه ۲:

عده ای اعتقــاد دارند که روز والنتـاین را به مناسبت سالگـرد مرگ والنتـاین جشن میگیرنــد - که احتمالا حـدود 270 بعـد از میـلاد اتفـاق افتـاده است - عـده ای دیـگر ادعـا میکننــد کلیســـای مسیحیت از آن رو روز والنتایــن را جشـن میگیرنـد کـه به فستیوال شرک آمیز و کافرانـه لوپرکالیـا جنبـه تقـدس و دینـــی ببخشند.

در روم باستان فصل بهار رسـما در ماه فوریه آغاز میشد و اعتقاد داشتند که فوریه ماه تصفیــه و پاک شدن از پلیدیهـا است آنها خانه هایشان را کاملا تمیــز  میکردنـد آنگاه نوعـی گنــدم را به نمک می آمیختنـــد و آن را در همه جای خانه ها می پاشیدنـد.

فستیـوال لوپرکالیـا که روز 15 فوریـه آغاز میشد به فائونــوس الهـه زراعت در روم باستان و نیز به رمولوس و رمو  بنیانگذاران روم - اختصـاص داشت برای شروع فستیـوال اعضـای لوپرسی که تعدادی از کشیشان رومی بودند در دهانه یک غار مقدس گرد هم می آمدند بنیانگذاران روم اعتقـاد داشتنــد که آنهــا در این غـار توسـط  یک گرگ مـاده حمایت می شونــــد آنگاه کشیشــان رومـــی یک بــز را بـه نیت حاصلخیزی و یک سگ را به نیت تزکیه قربانی میکردند آنگاه پشم بز را می چیدند آنها را به خون آغشتـه میکردند به خیابانـها می رفتند و پس از مالیـدن پشم آغشته به خون بز به صورت زنان به مزارع گنـدم رفتـه و آنجا را نیــز غرق به خون می کردند البته زنان از این عمل بسیار هراسان می شدند با این همه اعتقاد داشتند که سال آینده برایشان سالی پرثمر و نیکو خواهد شد.

همچنین براساس یکی دیگر از افسانه ها همه دختران مجـرد شهر عصر همان روز اسامی شان را روی یک تکه کاغذ نوشته و آن را در یک بستو گلدانی ویژه (برای نگهداری وسائل گرانقدر) می ریختند آنگاه هرکدام از پسران مجرد شهر یکی از آن اسامـی را از داخل بستو در می آوردند و با صاحب آن آشنا می شدند این کار اغلب به ازدواج می انجامید.

تاریخچه ۳:

پاپ اعظـم گلاسیـوس نخستیــن بار در حـدود 498 پس از میلاد روز 14 فوریـه را روز سنت والنتــاین قرار داد بنابراین روش قرعـه کشـی رومیـان برای انتخاب همسر ضد مذهب و غیر قانونــی اعلام شد. بعـدها انگلیسیهـا و فرانسویها در قرون وسطی بر این باور شدند که 14 فوریه آغاز فصل جفتگیری پرندگان است و خود به رشد این رای منجر شد که روز والنتاین را باید جشن گرفته و گرامی بدارند.

یکی از قدیمیترین و شناخته شده ترین عشاق نامه های نوشته شده شعری است که چارلز دوک اورلئان هنگام اسارتش در برج لنــدن که به دنبــال جنگ آگین کورت اتفاق افـتاد به یاد همسرش می سراید.

در قرن هفدهــم در بریتانیای کبیــر بود که روز والنتایــن را در سرتاسـر کشــور جشن گرفتـند در اواسـط قرن هجدهــــم دوستـان و دلدادگان از هرطبقــه اجتماعی که بودند در این روز به یکدیگـر هدایای کوچک یا نامه های عاشقانـه می دادند.

در پایان قرن هجدهــم با توجه به گسترش صنعت چاپ در جهان کارتهای چاپـی جایگزین دست نوشتـه ها شدند در آن زمان که مردم را از ابراز احساسات فراوان منـع می کردند کارتهــای از پیش آمـاده شده بهتریـن روش برای نشان دادن احساسات و علایق یک فرد به شمار می رفت.  همچنین هزینه بسیار نازل پست بهترین مشوق برای علاقه مندان به این سنت محبوب به شمار می رفت در سالهای بین 1700 تا 1710 بود که امریکائیها نیز به جرگه برگزارکنندگان روز والنتاین پیوستند.

بر اساس گزارشات آماری ارسـال بیش از یک میلیــارد کارت والنتایـن باعث شده است که این روز به عنـوان دومین روز در تمـام سال باشد که طی آن بیشترین تعداد کارت تبریک رد و بدل میشود -تعداد کارتهــای ارسال شده برای گرامیداشت کریسمس 2/6 میلیارد برآورد شده است. تقریبـا 85 درصد هدایای والنتاین توسط زنـان خریداری می شود. علاوه بر ایلات متحده در کشورهای کانادا مکزیک انگلستان فرانسه و استرالیا نیز روز والنتاین را جشن میگیرند.