چهارشنبه سوري يكي از جشنهاي ملي و بومي ايران باستان است كه اغلب مراسم آن به صورت خانوادگي و يا همراه با خويشاوندان و همسايگان برگزار ميشد. اين جشن و آيين كهن تا چند سال پيش، نزد خانوادهها جايگاه ويژهاي داشت، اما امروزه از حالت خانوادگي خارج شده است و به شكلهاي نامناسب و به دور از ريشه و فلسفه تاريخي آن برگزار ميگردد.
مهمترين كاركرد جشن چهارشنبه سوري علاوه بر جنبه سرور و شادي، پاكسازي محيط زندگي از انواع زباله، آشغال، وسايل كهنه مانده از يك سال كار و تلاش بوده است. چنانكه در ضمن انجام مراسم چهارشنبه سوري ، لباسهاي كهنه ، پارچههاي اضافي، چوب و ساقههاي برنج و امثال آن آتش زده ميشد.
همچنين خاكستر حاصل از آتش افروزي نيز نحس شمرده ميشد و پاي درختان دفن ميشد و يا در آبهاي روان ريخته ميشد ، تا نحوست از اطراف محل زندگي پاك شود.
ساير رسوم ديگر از جمله آتش زدن جارو كه در طول سال به انواع ميكروب آلوده ميشد و شكستن كوزههاي گلي كه در طول يك سال استفاده، منافذ آن مسدود شده و خاصيت خنك كنندگي آن نيز كاهش پيدا ميكرد و جدار داخلي آن نيز به دليل تهنشين شدن ناخالصيهاي آب در آن از نظر بهداشتي مشكلاتي به همراه داشت براي پاكسازي محيط از انواع آلودگي ارزيابي ميشد.
امروزه با تغيير شيوه زندگي و گسترش زندگي شهرنشيني، ايجاد مجموعههاي مسكوني و آپارتمان نشيني، عدم دسترسي به بوته و هيزم، عدم امكان استفاده از پشت بامها براي آتشافروزي و ساير دگرگونيهاي فرهنگي و اجتماعي، برپايي جشن چهارشنبه سوري به شيوه گذشته در شهرها امكان پذير نيست.
از طرف ديگر، به دليل نبود برنامه و فرهنگسازي طي سالهاي گذشته، اين مراسم جاي خود را به ترقهبازي و استفاده از انواع مواد محترقه داده است كه همهساله باعث حوادث ناگوار ميشود.
پيامد انجام اين كار، تعداد زيادي مجروح و ايجاد اضطراب و نگراني بين مردم، ايجاد ترافيك سنگين و راهبندانهاي طولاني و مواردي از اين قبيل بوده است.
برخي از جامعه شناسان ميگويند: چهارشنبه سوري در عصر ما، به رغم بسترهاي تاريخي، با تغيير نگرش و برهم خوردن تعادل بين ورودي و خروجي شادي در جامعه ايجاد شده است.
"احمد مقيمي" كارشناس جامعه شناسي در ساوه ميگويد: چهارشنبه سوري در كشور ما از بيمديريتي فرهنگي رنج ميبرد. اين بيمديريتي فرهنگي در خانهها، سيستم آموزشي و محلههاي ما رسوخ كرده است.
آموزش و پرورش و رسانههاي جمعيبايد پرچمدار بخش فرهنگ پذيري و جامعهپذيري چهارشنبه سوري باشد و تدبير و مديريت بر چهارشنبه سوري را فراهم كند.
"مريم وارسته" ديگر جامعهشناس اين شهر ميگويد: عدم تعادل بين ورودي و خروجي شادي دسته جمعي در چهارشنبهسوري، هم اكنون باعث ايجاد مشكلاتي شده است. چهارشنبه سوري از آيينهاي كهن مردم ايران كه در طي زمان دچار تغيير و تحولات متعددي شده است. اين جشن ملي ميتواند اتحاد ملي و وحدت جامعه تقويت كند موجب شور و نشاط و تخليه هيجانات به ويژه در جوانان باشد.
"مينا افشار"، يك روانشناس ميگويد: اغلب جمعيت جامعه را جوانان تشكيل مي دهند و اين جمعيت براي تقويت روح و روان و ايجاد نشاط و سرزندگي به تفريح و سرگرمي نياز دارد. مديريت شادي در جامعه، مسالهاي ضروري است كه با برنامه ريزي دقيق ميتواند به تغيير و تحولات بنيادين در احوال رفتار تمامي افراد جامعه منجر شود.
منبع ايرنا