بررسی کوتاه فهرست رنگین فیلم‌ها و فیلمسازانی که به دلایل مختلف پیگیران سینما در انتظار جدیدترین آثار آنها هستند، رسم هر سال جشنواره فیلم فجر است. با این امید که درصد بیشتری از آنها در حد و اندازه انتظارات ایجاد شده ظاهر شوند.

 در فاصله بیست روز مانده تا برگزاری بیست و ششمین جشنواره فیلم فجر و در حالی که هیئت انتخاب در حال بازبینی فیلم‌های ایرانی متقاضی برای حضور در این جشنواره هستند، نگاهی کوتاه به آثاری که به احتمال زیاد انتخاب و به نمایش درمی‌آیند خالی از لطف نخواهد بود.

فیلم‌هایی که به واسطه سابقه فیلمسازان طبعاً انتظارهایی خاص ایجاد می‌کنند و حضور آنها می‌تواند باعث رونق جشنواره فیلم فجر شود. هر سال قبل از آغاز جشنواره فهرست بزرگانی که در جشنواره با آثارشان حضور دارند، ارائه می‌شود و معمولاً هر سال هم کمتر از انتظار ظاهر می‌شوند.

با چنین پیش زمینه‌ای امسال هم به بررسی کوتاه این فهرست رنگین فیلم‌ها و فیلمسازانی می‌پردازیم که به دلایل مختلف پیگیران سینما در انتظار جدیدترین اثر آنها هستند. با این امید که در جشنواره بیست و ششم فیلم فجر درصد بیشتری از آنها در حد و اندازه انتظارات ایجاد شده ظاهر شوند.

"خاک آشنا" چهارمین فیلم بهمن فرمان‌آرا در سینمای پس از انقلاب است. فرمان‌آرا که در سینمای قبل از انقلاب فیلم‌هایی چون "شازده احتجاب" و "سایه‌های بلند باد" را در کارنامه دارد، سال 78 با فیلم "بوی کافور، عطر یاس" به دوره جدید سینمای ایران پیوست و خود نقش اول فیلم را ایفا کرد.

فیلمی با مضمون همجواری مرگ و زندگی که تلخی و گزندگی مضمون، کارگردانی حرفه‌ای و حضور موفق بازیگران حرفه‌ای در نقش‌های کوتاه اما خاص فیلم، انتظارها برای کار بعدی او "خانه‌ای روی آب" را بالا برد. فیلمی که در آن نقاط سیاه اجتماع در کنار تلفیق خطوط واقعی و ماورایی آن را بدل به اثری خاص کرد. "یک بوس کوچولو" فیلم بعدی فرمان‌آرا بود که باز هم مرگ را محور اصلی خود قرار داده بود. این پیشینه توقعات برای دیدن "خاک آشنا" را بالا می‌برد.

"خاک آشنا" داستان نامدار، نقاش و هنرمندی است که در گریز از هیاهوی مرکز به روستایی در کردستان پناه برده و سال‌هاست آنجا به خلق آثار خود مشغول است. رضا کیانیان، بابک حمیدیان، مریم بوبانی، بیتا فرهی، رویا نونهالی، نیکو خردمند، هدایت هاشمی و رعنا آزادی‌ور در فیلم نقش‌آفرینی کرده‌اند.

"آواز گنجشک‌ها" هفتمین سینمایی مجید مجیدی است. فیلمساز / بازیگری که با "بدوک" و "پدر" خوش درخشید و با "بچه‌های آسمان" و "رنگ خدا" مرزهای جهانی را پیمود و توانست چهره‌ای جدید از سینمای ایران به جهان معرفی کند. "بچه‌های آسمان" تنها فیلم ایرانی بود که به فهرست پنج فیلم نامزد اسکار بهترین فیلم غیرانگلیسی زبان هم راه پیدا کرد.

"باران" و "بید مجنون" دو فیلم بعدی مجیدی هستند که مضامینی همچون عشق مادی و معنوی را با تکیه بر جهان‌بینی فیلمساز و نگاه نمادین او محور کار قرار دادند. "آواز گنجشک‌ها" درباره یک کارگر مزرعه شترمرغ است که به دلایلی از کار اخراج می‌شود و برای پیدا کردن کاری دیگر به تهران می‌رود. در این فیلم رضا ناجی، کامران دهقان، حامد آغازی، پویا صالحی، محمدرضا شیخی، شبنم اخلاقی و نشاط نظری به ایفای نقش می‌پردازند.

"همیشه پای یک زن در میان است" یازدهمین فیلم کمال تبریزی است. کارگردانی که آثاری نمونه‌وار چون "لیلی با من است"، "مارمولک"، "گاهی به آسمان نگاه کن" و فیلم‌هایی سفارشی مانند "فرش باد"، "یک تکه نان" و ... را در پرونده دارد. تبریزی کارگردانی است که هر گاه به خواست خود سراغ مضامین حساس و جسورانه رفته، فیلمی موفق در کارنامه ثبت کرده است.

ضمنا کمدی حیطه‌ای است که او به خوبی می‌تواند توانایی‌های بالقوه خود را در آن به منصه ظهور بگذارد و در نهایت یک فیلم جنجالی بسازد. "همیشه ..." بر اساس داستان‌های کوتاه کتابی به همین نام از سیدمهدی شجاعی توسط رضا مقصودی نوشته شده و در آن بازیگرانی چون رضا کیانیان، مهران مدیری، حبیب رضایی، گلشیفته فراهانی، آهو خردمند و اسماعیل خلج بازی کرده‌اند.

"شب" و "هر شب، تنهایی" ساخته رسول صدرعاملی، قسمت‌های اول و دوم مجموعه "شهری که دوستش می‌دارم" هستند. صدرعاملی که سه‌گانه "دختری با کفش‌های کتانی"، "من ترانه 15 سال دارم" و "دیشب باباتو دیدم آیدا" را در کارنامه دارد با ساخت ملودرام "پائیزان" کار خود را آغاز کرد و فیلم‌هایی همچون "گل‌های داوودی" و "قربانی" را در کارنامه دارد.

نشانه رفتن بیواسطه مسائل دختران نوجوان در اجتماع روز و باورپذیری موقعیت‌های طراحی شده، انتظارات از دو فیلم جدید صدرعاملی را بالا می‌برد. "هر شب، تنهایی" با بازی لیلا حاتمی و حامد بهداد درباره سفر زوجی جوانی به مشهد مقدس است. اپیزود اول این مجموعه "شب" با بازی امین حیایی، عزت‌الله انتظامی و خسرو شکیبایی هم درباره زائرانی است که به زیارت امام هشتم (ع) مشرف می‌شوند.

"به همین سادگی" پنجمین ساخته سیدرضا میرکریمی مدیر عامل حال حاضر خانه سینماست. او که با فیلم مهجور "کودک و سرباز" آغاز کرد، در "زیر نور ماه" توانست نگاه مخاطبان خاص را به سوی خود جلب کند. فیلمی با محوریت زندگی یک طلبه حوزه علمیه قم که در زمان خود موضوعی تازه بود.

"اینجا چراغی روشن است" از آثار معناگرا بود که مهجور ماند و پس از چند سال به اکران عمومی محدود درآمد و در نهایت "خیلی دور خیلی نزدیک" که ظهور یک فیلمساز حرفه‌ای را به عرصه سینما نوید داد. این فیلم توانست در کنار داستان معناگرا و سیر درونی کاراکتر اصلی خود، نگاهها را به مهارت‌های کارگردانی میرکریمی جلب کند.

"به همین سادگی" با فیلمنامه‌ای از شادمهر راستین و رضا میرکریمی جلو دوربین رفته و درباره زنی است که همسر او قرار است در یک مسابقه بین‌المللی معماری شرکت کند، به همین دلیل تصمیم می‌گیرد محیطی آرام در خانه برایش ایجاد کند. هنگامه قاضیانی، مهران کاشانی، صفا آقاجانی، نیره فراهانی و ... بازیگران این فیلم هستند.

"هفت و پنج دقیقه" چهارمین فیلم محمدمهدی عسگرپور است. او که این روزها فیلم ترسناک "اقلیما" را بر اکران سینماها دارد، با فیلم دوم خود "قدمگاه" مورد توجه مخاطب قرار گرفت و پس از تجربه در ژانر وحشت، سراغ ساخت "هفت و پنج دقیقه" رفت. فیلم مضمونی اجتماعی دارد و به موضوع مهاجرت می‌پردازد. رضا کیانیان تنها بازیگر ایرانی این فیلم است که بر اساس فیلمنامه فرهاد توحیدی در فرانسه ساخته شده و عسگرپور به تازگی به ایران بازگشته است.

"آتش سبز" دومین فیلم مستندساز قدیمی محمدرضا اصلانی است. او که "شطرنج باد" را سال 55 ساخته بود، پس از آن به مستندسازی روی آورد و در عین حال فیلمنامه "صبح روز چهارم"، "تنگنا" و "باغ سنگی" را هم نوشت. "آتش سبز" بر اساس افسانه کهن "سنگ صبور" نوشته شده و داستان دختری به نام ناردانه است که در کودکی سروش ازدواجش را با یک مرد مرده می‌شنود و برای گریز از این سرنوشت خوفناک ناخواسته گام در راهی دشوار می گذارد.

عزت‌الله انتظامی، مهدی احمدی، مهتاب کرامتی، فرخ نعمتی، آهو خردمند و پگاه آهنگرانی بازیگران این فیلم هستند که به خاطر اتفاقی که سر صحنه فیلمبرداری برای پگاه آهنگرانی افتاد، مدتی در صدر حاشیه سازی خبری هم قرار گرفت.

"جعبه موسیقی" چهارمین ساخته فرزاد موتمن محسوب می‌شود. "هفت پرده" نخستین فیلم او که ساختار و مضمون جدیدی داشت به اکران عمومی درنیامد و او در "شب‌های روشن" سراغ اقتباس از کتاب "شب‌های سپید" داستایوسکی رفت و یک درام مدرن عاشقانه ساخت که توانست نگاهها را متوجه این فیلمساز کند.

"باج‌خور" با تکیه بر مولفه‌های آشنای فیلم نوآر نتوانست در راستای آثار قبلی این فیلمساز محسوب شود و در نهایت او به "جعبه موسیقی" رسید. فیلم درباره پسربچه‌ای است که بر اساس یک اتفاق با فرشته‌ای آشنا می‌شود و این آشنایی ماجراهایی به همراه دارد. رامبد جوان، نیکی کریمی، شاهرخ فروتنیان، ارسلان قاسمی، جمشید گرگین، نگار جواهریان و داریوش اسدزاده نقش‌های اصلی را ایفا می‌کنند.

"کنعان" سومین فیلم سینمایی مانی حقیقی است. فیلمسازی که تجربه نگارش فیلمنامه "چهارشنبه‌سوری" را با همکاری اصغر فرهادی در کارنامه دارد. فیلم "آبادان" تنها چند نمایش خصوصی داشت و در جشنواره فجر هم به نمایش درنیامد و به نوعی حذف شد.

"کارگران مشغول کارند" دومین فیلم او در مقام نویسنده و کارگردان بود که با توجه به مضمون و ساختار مدرن‌نما، نتوانست توجه داخلی را چندان به خود جلب کند، اما چند حضور جهانی داشت. "کنعان" داستان و حواشی زندگی یک زوج را به تصویر می کشد. ترانه علیدوستی، محمدرضا فروتن، بهرام رادان، افسانه بایگان، حسن معجونی، مهرداد صدیقیان و مینا نورزی از بازیگران آن هستند.

"صد سال به این سال‌ها" پنجمین فیلم سینمایی سامان مقدم محسوب می‌شود. "سیاوش"، "پارتی"، کمدی نمونه‌وار "مکس" و "کافه ستاره" کارهای قبلی این فیلمساز هستند که هر کدام به نوعی توانسته‌اند با مخاطب ارتباط برقرار کنند. "مکس" در زمان خود از اکران و نمایش دور ماند و چند سال گذشت تا توانست از محاق توقیف بیرون بیاید.

"کافه ستاره" با انتخاب روایتی مدرن از زندگی سه زن و ساختاری متقاطع در روایت توانست از حضور بازیگران حرفه‌ای استفاده بهینه و بیش از کارهای قبل وجهه حرفه‌ای مقدم را در سینما تثبیت کند. "صد سال به این سال‌ها" به سه دهه زندگی یک زن میانسال می‌پردازد و فاطمه معتمدآریا، پرویز پرستویی و رضا کیانیان بازیگران اصلی آن هستند.